Cho tới hiện nay, người ta cũng chưa hiểu rõ cơ chế bệnh lý của bệnh gan nhiễm mỡ.
Trên lý thuyết , có 4 cơ chế gây ra gan nhiễm mỡ :
- Gia tăng hấp thụ chất béo từ thực phẩm tại hồi tràng. Chất béo trong micell được đưa vào máu và từ đó vào gan. Ngoài ra, acid béo tự do được huy động từ mô mỡ bởi rượu, corticosteroid và trên bệnh nhân bệnh đái tháo đường.
- Gia tăng lượng acid béo tự do , do tăng tổng hợp và giảm chuyển hóa do oxy hóa trong ty lạp thể;
- Giảm tống xuất TG từ tế bào gan
- Tăng lưu lượng carbohydrate trong gan, carbohydrate này được chuyển hóa thành acid béo tự do (Ví dụ : bệnh đái tháo đường).
Định bệnh gan nhiễm mỡ thường bằng siêu âm. Trên siêu âm, gan có thể cho phản âm dầy hoặc phản âm bình thường. Lách và tĩnh mạch gan cũng bình thường.
Trường hợp khó định bệnh , chụp hình cắt lớp được dùng đến và cho hình ảnh ít đậm hơn bình thưòng, hình ảnh này không đậm bằng hình ảnh cuả lách và thận.
Gần đây, cộng hưởng tư hạt nhân (MRI) giúp phát hiện và định lượng sự thâm nhiễm chất béo ở gan.
Phương pháp định bệnh tốt nhất là sinh thiết gan. Sinh thiết gan đặc biệt hữu ích khi có nhiều yếu tố làm xấu đi tiên lượng bệnh gan nhiễm mỡ (suy tim, nhiễm virus, điều trị lâu dài với thuốc ) hoặc khi cả triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm sinh học đều chỉ rõ có gia tăng viêm nhiễm hoặc phát triển xơ gan.
Điều trị
Tiên lượng bệnh gan nhiễm mỡ thường tốt , trong đa số trường hợp bệnh không tiến triển và không dẫn đến xơ gan. Tuy nhiên, trong bệnh gan nhiễm mỡ tối cấp và trong nghiện rượu kinh niên,
tiện lượng rất xấu.
Nguyên tắc căn bản cuả điều trị gan nhiễm mỡ là loại bỏ hay giảm thiểu nguyên nhân gây bệnh, hoặc điều trị đúng cách bệnh đã gây ra gan nhiễm mỡ.
Điều trị bao gồm:
- Dinh dưỡng cân bằng đối với bệnh nhân béo phì và tăng lipid máu,
- Ngưng uống rượu
- Ngưng dùng thuốc độc haị gan
- Ổn định đường huyết trong đái tháo đường
Dinh dưỡng phải được thiết lập riêng rẽ cho từng bệnh nhân, và bao gồm ít lipid no và cho nhiều calo, lượng thích hợp protein, sinh tố đặc biệt là nhóm B. Cung cấp cho bệnh nhân các acid amin cần thiết như choline và methionine là điều rất quan trọng.
Vài tác giả khuyên nên thêm acít béo no (
như dầu dừa) vào khẩu phần bệnh nhân bệnh gan nhiễm mỡ do rượu.
Vài tác giả khác khuyên điều trị gan nhiễm mỡ bằng phospholipid cần thiết (EPL). Nhiều nghiên cứu lâm sàng chứng tỏ điều trị với EPL làm giảm tích tụ mỡ trong gan và bình thường hóa các thông số sinh hóa bất thường của gan. Nhiều chứng cớ chứng thực EPL bảo vệ màng tế bào gan bằng cách giảm peroxy hóa lipid, cải thiện hoạt động enzyme của màng tế bào, giảm tích tụ mỡ và giảm tổn thương hoại tử tế bào gan cùng lúc tăng khả năng hồi sinh tế bào.
Có vài nghiên cứu cho thấy
Acid Ursodeoxycholic (biệt dược là URSA-S) cũng tham gia đào thải các độc chất sinh ra trong quá trình chuyển hoá rượu tại gan, giúp giảm mạnh tình trạng viêm gan do rượu, giảm sự huỷ hoại tế bào gan do rượu, giảm men gan trong gan nhiễm mỡ do rượu. Do vậy Acid Ursodeoxycholic thường được sử dụng cho các bệnh nhân có gan nhiễm mỡ để phòng ngừa tiến triển đến xơ gan.
BSCK1 Phạm Xuân Hậu
www.ganmat.com